BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINING SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH KOMPETENTLIGINI BAHOLASH MEZONLARI VA KO‘RSATKICHLARI
Kalit so'zlar:
sun’iy intellekt, generativ AI, AI kompetentlik, pedagogik diagnostika, baholash mezoni, indikator, autentik baholash, epistemik nazorat, verifikatsiya, transfer, refleksiya, xavfni boshqarish, boshlang‘ich ta’lim, bo‘lajak o‘qituvchiAnnotatsiya
Mazkur tezis bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish kompetentligini baholashni yangi avlod pedagogik diagnostikasi nuqtayi nazaridan tadqiq etishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning yangiligi kompetentlikni faqat o‘z-o‘zini baholash yoki texnologik ko‘nikmalarni qayd etish orqali emas, balki real pedagogik vazifalarni bajarish jarayonidagi dalillar asosida aniqlash zaruratini asoslashdan iborat. 2024–2025-yillardagi tadqiqotlar AI savodxonligini o‘lchashda o‘z-o‘zini hisobot qilishga haddan tashqari tayanish muammosini ko‘rsatib, obyektiv va vazifaga yo‘naltirilgan o‘lchovlarni kuchaytirishni taklif qilmoqda. Shu asosda tezisda diagnostik mezonlar “texnologik tayyorgarlik — pedagogik moslashtirish — epistemik nazorat — xavfni boshqarish — refleksiv transfer” mantiqida qayta konseptuallashtiriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Miao, F. AI Competency Framework for Teachers. UNESCO, Paris, 2024.
2. Shi, L. Assessing teachers’ generative artificial intelligence competencies: instrument development and validation. Education and Information Technologies, 2025, 30, 2336523384.
3. Lintner, T. A systematic review of AI literacy scales. npj Science of Learning, 2024, 9, 50.
4. Younis, B. The artificial intelligence literacy (AIL) scale for teachers: A tool for enhancing AI education. Journal of Digital Learning in Teacher Education, 2025, 41(1), 37–56.
5. To‘xtamurodov, A. (2026). Цифровизация деятельности регистраторского офиса и механизмы эргономической интеграции в высших учебных заведениях. Scientific and innovative research in the social and humanitarian sphere, 3(4), 572-575.
6. Annapureddy, R., Fornaroli, A., Gatica-Perez, D. Generative AI Literacy: Twelve Defining Competencies. arXiv, 2024.
7. Zou, D., Xie, H., Kohnke, L. Navigating the Future: Establishing a Framework for Educators' Pedagogic Artificial Intelligence Competence. European Journal of Education, 2025, 60, e70117.
8. Cui, Y., Meng, Y., Tang, L. Reconsidering teacher assessment literacy in GenAIenhanced environments: A scoping review. Teaching and Teacher Education, 2025, 165, 105163.
9. Bogart, C., Warrier, A., Agarwal, A. et al. AI Literacy Assessment Revisited: A TaskOriented Approach Aligned with Real-world Occupations. arXiv, 2025.