O'ZBEK TILIDAGI HARBIY TERMINLARNI MILLIY TIL KORPUSIDA TEGLASH MASALALARI
Kalit so'zlar:
harbiy terminologiya, Milliy til korpusi, teglash, annotatsiya, korpus lingvistika, lingvistik model, tagsetAnnotatsiya
Ushbu maqolada o‗zbek tilidagi harbiy terminlarning lingvistik
xususiyatlari, ularni Milliy til korpusida teglashning ilmiy-nazariy asoslari hamda amaliy
yechimlari tahlil qilinadi. Harbiy terminlar tizimi o‗zbek tili terminologik qatlamining
muhim tarkibiy qismi sifatida ko‗riladi. Maqolada harbiy terminlarning semantik,
morfologik va funksional xususiyatlari, ularning etimologik manbalari, shuningdek,
korpus lingvistikasida ularni avtomatik aniqlash va teglash masalalari yoritilgan. O‗zbek
tili uchun yaratilayotgan Milliy til korpusida harbiy terminlarni alohida teglash zarurati
asoslanadi hamda ―tagset‖ modeli uchun takliflar ilgari suriladi. Tadqiqot natijasida
o‗zbek tilining harbiy leksikasini elektron korpusga kiritish jarayonida ilmiy-texnik va
metodologik yondashuvlar ishlab chiqilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Abdullayeva, N. va boshq. (2023). O„zbek tilining Milliy korpusi: muammolar va
yechimlar. — Toshkent: TDShU nashriyoti.
2. Abjalova, M. (2022). Korpus birliklarini teglash nazariyasi. — Toshkent: Fan.
3. Alimov, B. (2021). O„zbek terminologiyasi va xalqaro atamalar tizimi. — Toshkent:
Fan nashriyoti.
4. Qodirov, A. (2020). O„zbek tilida harbiy terminlarning shakllanishi va rivoji. —
O‗zbekiston FA Tilshunoslik instituti nashri.
5. Sharipov, M. (2023). O„zbek tilida morfologik teglash modellari. — ―Filologiya
masalalari‖ jurnali, №3.
6. Jo‗rayev, S. (2019). Harbiy terminlarning semantik differensiasiyasi. — Toshkent:
TDSHI.
7. Yusupov, T. (2018). Sinonimik qatlam va harbiy terminlar. — Toshkent: Fan.
8. Karimov, A. (2022). O„zbek tilida avtomatik lemmatizatsiya muammolari. — TDYuU
ilmiy to‗plami.
9. Qodirova, M. (2021). Korpus lingvistikasining o„zbek tilshunosligidagi istiqbollari. — ―Til va madaniyat‖, №1.
10. Hasanov, D. (2024). UzMorph morfologik analizatori texnik tavsifi. — ―Kompyuter
lingvistika‖ jurnali, №2.
11. Umirov, O. (2021). O„zbek tilida tokenizatsiya va teglash texnologiyalari. —
Toshkent: IT Park.
12. Xo‗jayev, A. (2020). Tilshunoslikda korpus va sun‟iy intellekt. — Toshkent:
Innovatsiya nashriyoti.
13. Rasulov, B. (2022). Korpus tahlilida terminologik birliklarni segmentatsiya qilish. — ―Filologiya masalalari‖, №4.
14. Turaev, S. (2023). Korpus lingvistikasida annotatsiya usullari. — Toshkent: TDShU.
15. Xudoyberdiyev, R. (2021). O„zbek tili va texnik terminlar. — Toshkent: Texnika
nashriyoti.
