QANDLI DIABET 2-TUR RIVOJLANISHIDA XAVF OMILLARI
Kalit so'zlar:
2-tur qandli diabet, xavf omillari, genetik predispozitsiya, ortiqcha vazn, jismoniy faollik, profilaktika.Annotatsiya
Mazkur maqolada 2-tur qandli diabet (QD)ning rivojlanishida asosiy
xavf omillari ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqotlar shuni ko‗rsatadiki, ortiqcha vazn, jismoniy
faollikning yetarli emasligi, noto‗g‗ri ovqatlanish, genetik predispozitsiya, surunkali stress
va ba‘zi psixologik omillar kasallik rivojlanish ehtimolini oshiradi. Maqolada xavf
omillari tasnifi, ularning patofiziologik mexanizmlari va profilaktik choralar tahlil qilinadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. World Health Organization. Global report on diabetes. Geneva: WHO, 2016.
2. O‗zbekiston Respublikasi Sog‗liqni saqlash vazirligi. Qandli diabetning oldini olish va
nazorat qilish bo‗yicha milliy strategiya. Tashkent, 2020.
3. Jahon Sog‗liqni Saqlash Tashkiloti. Global Report on Diabetes. WHO, Geneva, 2023.
4. IDF Diabetes Atlas, 10th Edition. International Diabetes Federation, 2023.
5. Dedov I.I., Shestakova M.V. ―Saxarniy diabet: klinika, diagnostika, lecheniye‖.
Moskva: GEOTAR-Media, 2021.
6. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes — 2024.
Diabetes Care, 47(Suppl 1):S1–S170.
7. Qosimov A., Ahmedova G. ―Diabet va ovqatlanish gigiyenasi‖. Toshkent, 2022.
8. Kalantar-Zadeh K., Fouque D. ―Nutritional management of diabetes in older adults‖. J.
Clin. Endocrinol. Metab., 2022.
9. Xalilov N., Usmonova D. ―Endokrin kasalliklarda parhez terapiya asoslari‖. Toshkent
tibbiyot nashriyoti, 2021.
10. Alberti K.G.M.M., Zimmet P. ―Definition and diagnosis of diabetes mellitus‖.
Diabetologia, 2020.
11. O‗zbekiston Respublikasi sog‗liqni saqlash vazirligi klinik protokollari, ―Qandli diabet
II turi‖, Toshkent, 2023.
12. American Heart Association. ―Lifestyle modification for prevention and management
of diabetes and cardiovascular risk‖. Circulation, 2023.
