NPK sensorlarini mashinali o’qitish yordamida kalibrovka qilish va IoT asosida ozuqaviy holatni baholash
Ключевые слова:
NPK sensori, IoT, kalibrovka, XGBoost, Random Forest, CatBoost, ozuqaviy holatАннотация
Azot, fosfor va kaliy o’simlik o’sishi uchun eng zarur ozuqa moddalaridir. Tuproqdagi miqdorini laboratoriyada aniqlash ishonchli natija beradi, ammo bu usul sekin va qimmat. Arzon dala sensorlari javobni darhol beradi, lekin ularning ko’rsatkichlari tuproq namligi, tuzliligi va kislotaligi (pH) ta’sirida laboratoriya qiymatlaridan chetga chiqib ketadi. Mazkur tezisda sensor ko’rsatkichlarini mashinali o’qitish yordamida laboratoriya qiymatlariga moslash (kalibrovka) va narsalar interneti (IoT) tizimlarida ozuqaviy holatni baholashga oid tadqiqotlar tahlil qilinadi.
Библиографические ссылки
1. Kabbur A.M., Pawar P. Real-time soil nutrient estimation using low-cost NPK sensors and soil-aware machine learning calibration. Smart Agricultural Technology, 15 (2026) 102582.
2. Islam M.R., Oliullah K., Kabir M.M., Alom M., Mridha M.F. Machine learning enabled IoT system for soil nutrients monitoring and crop recommendation. Journal of Agriculture and Food Research, 14 (2023) 100880.
3. Mahapatro P.K., Panigrahi R., Padhy N. Integrated Internet of Things and Artificial Intelligence System for Real-Time Multi-Nutrient Water Quality Analysis in Agriculture. Engineering Proceedings, 82, 72 (2024).
4. Chen T., Guestrin C. XGBoost: a scalable tree boosting system. Proc. 22nd ACM SIGKDD Int. Conf. on Knowledge Discovery and Data Mining, 2016, pp. 785–794. [klassik manba]
5. Breiman L. Random forests. Machine Learning, 45 (2001) 5–32. [klassik manba]
6. Dattatreya S., Khan A.N., Jena K., Chatterjee G. Conventional to modern methods of soil NPK sensing: a review. IEEE Sensors Journal, 24 (3), 2024, 2367–2380.
7. Alhadchiti A., Nikolic B., Ioakim P., Powner M.B., Triantis I.F. Identification and analysis of key factors limiting the performance of electrical soil sensors: a review. Computers and Electronics in Agriculture, 237 (2025) 110480.
8. Khaydukova M., Kirsanov D., Sarkar S., Mukherjee S., Ashina J., Bhattacharyya N., Chanda S., Bandyopadhyay R., Legin A. One shot evaluation of NPK in soils by «electronic tongue». Computers and Electronics in Agriculture, 186 (2021) 106208.
9. Todd M., Gallant A.J.E., Wang A., Plucinski J., Wong V.N.L. Quantifying inter- and intra-sensor variability in low-cost soil moisture and soil temperature sensors: a comparative study. Smart Agricultural Technology, 12 (2025) 101186.
10. Chlingaryan A., Sukkarieh S., Whelan B. Machine learning approaches for crop yield prediction and nitrogen status estimation in precision agriculture: a review. Computers and Electronics in Agriculture, 151 (2018) 61–69.