Ma’lumotlar bazasida saralash va filtrlashning nazariy asoslari
Kalit so'zlar:
ma’lumotlar bazasi, saralash, filtrlash, SQL, indekslash, ma’lumotlarni optimallashtirish, relyatsion model, operatorlar, samaradorlik.Annotatsiya
Maqola ma’lumotlar bazasida saralash va filtrlashning nazariy
asoslarini tahlil qiladi va ularning axborot tizimlarida samarali ishlashdagi ahamiyatini
ochib beradi. Tadqiqot relyatsion ma’lumotlar bazalari misolida saralash va filtrlash
tushunchalarining mantiqiy, matematik va algoritmik jihatlarini o‘rganishga qaratilgan.
SQL operatorlari (WHERE, ORDER BY, AND, OR, NOT) orqali amaliy qo‘llanilishi,
shuningdek, indekslash, ma’lumotlar hajmi va strukturasining samaradorlikka ta’siri
batafsil
tahlil
qilinadi.
Tadqiqot natijalari saralash va filtrlash jarayonlarini
optimallashtirish, so‘rovlarning tezkor va aniqligini oshirish hamda katta hajmdagi
ma’lumotlar bilan ishlashda samaradorlikni ta’minlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1 Date C.J. An Introduction to Database Systems. 8th ed. Boston: Pearson, 2004. 1120 p.
2. Elmasri R., Navathe S. Fundamentals of Database Systems. 7th ed. Boston: Pearson,
2016. 1152 p.
3. Silberschatz A., Korth H., Sudarshan S. Database System Concepts. 7th ed. New York:
McGraw-Hill, 2019. 1376 p.
4. Garcia-Molina H., Ullman J., Widom J. Database Systems: The Complete Book. 2nd
ed. Upper Saddle River: Prentice Hall, 2008. 1376 p.
5. Connolly T., Begg C. Database Systems: A Practical Approach to Design,
Implementation, and Management. 6th ed. Harlow: Pearson, 2014. 1136 p.
6. Rob P., Coronel C. Database Systems: Design, Implementation, and Management. 12th
ed. Boston: Cengage Learning, 2019. 1216 p.
7. ISO/IEC 9075:2016. Information technology — Database languages — SQL. Geneva:
ISO, 2016. 560 p.
8. Ramakrishnan R., Gehrke J. Database Management Systems. 3rd ed. New York:
McGraw-Hill, 2003. 1184 p.
9. Oracle Documentation. SQL Language Reference. Version 19c. Oracle Corporation,
2019. URL: https://docs.oracle.com/en/database/oracle/oracle-database/19/sqlrf/index.html
(date of access: 18.12.2025).