"Taraqqiyot spektri" jurnali logosi

O‘ZBEKISTONDA OLIY TA’LIM BOSHQARUVINI HUDUDIY MEHNAT BOZORI SHAROITLARIGA MOSLASHTIRISH: 2011–2025-YILLAR UCHUN IKKI YO‘NALISHLI FIKSIRLANGAN EFFEKTLAR PANEL TAHLILI

Mualliflar

  • YULDASHEV Feruz

    PhD, Chief Specialist of the Knowledge and Skills Assessment Sector, Bukhara State University
    Author

Kalit so'zlar:

oliy ta’lim boshqaruvi; hududiy mehnat bozori; nodavlat sektordagi bandlik intensivligi; bandlik darajasi; panel ma’lumotlar; fiksirlangan effektlar

Annotatsiya

Ushbu tadqiqot O‘zbekiston hududlaridagi mehnat bozori ko‘rsatkichlaridan oliy ta’lim boshqaruvida qay darajada foydalanish mumkinligini baholaydi. Uchta rasmiy ma’lumotlar to‘plami 2011–2025-yillar bo‘yicha 14 hududni qamrab olgan 210 ta “hudud–yil” kuzatuvli muvozanatlashgan panelga birlashtirildi. Hududiy bandlik darajasi bir yilga kechiktirilgan nodavlat sektordagi bandlik intensivligi — nodavlat bandlikning iqtisodiy faol aholiga nisbati — hamda iqtisodiy faol aholi sonining yillik o‘sishi bilan izohlandi. Ikki yo‘nalishli fiksirlangan effektlar modeli doimiy hududiy farqlar va umumiy yillik shoklarni nazorat qiladi; standart xatolar hududlar bo‘yicha klasterlandi. Nodavlat bandlik intensivligi (β = 0,652; SE = 0,341; p = 0,078) va mehnat resurslari o‘sishi (β = 0,179; SE = 0,084; p = 0,054) koeffitsiyentlari ijobiy, biroq 5 foizlik ahamiyatlilik darajasiga yetmadi. Diagnostika geteroskedastiklik, ketma-ket korrelyatsiya va funksional shakl cheklovlarini ko‘rsatdi; shu sababli natijalar sababiy ta’sir emas, shartli bog‘liqlik sifatida talqin qilinadi. Hududiy ko‘rsatkichlar o‘quv dasturlarini ko‘rib chiqish, ish beruvchilar bilan maslahatlashuv va bitiruvchilar monitoringi uchun foydali, ammo dastur darajasidagi dalillarni almashtirmaydi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Brennan, J., & Teichler, U. (2008). The future of higher education and of graduate employment. European Journal of Education, 43(3), 259–263.

2. Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From national systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research Policy, 29(2), 109–123.

3. Statistics Agency under the President of the Republic of Uzbekistan. (n.d.-a). Economically active population [Data set 2.02.01.1300].

4. Statistics Agency under the President of the Republic of Uzbekistan. (n.d.-b). Employment rate [Data set 2.02.01.1900].

5. Statistics Agency under the President of the Republic of Uzbekistan. (n.d.-c). Number of people employed in the non-state sectors of the economy [Data set 2.02.01.1800].

6. Wooldridge, J. M. (2019). Introductory econometrics: A modern approach (7th ed.). Cengage Learning.

7. Yuldashev, F. I. (2023). Ta’lim jarayonlari sifatini oshirishda o‘qituvchi va talabalar o‘rtasidagi mutanosiblikni samarali boshqarishning ahamiyati. Iqtisodiyot va turizm xalqaro ilmiy va innovatsion jurnali.

8. Yuldashev, F. I. (2024a). Oliy ta’lim muassasalari raqobatbardoshligini boshqarish samaradorligi indikatorlari tizimini ishlab chiqish imkoniyatlari. In Korxonalar raqobatbardoshligini oshirishning ustuvor yo‘nalishlari ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami (pp. 138–142).

9. Yuldashev, F. I. (2024b). Aholi farovonligini oshirishda oliy ta’lim muassasalari avtonomiyasining ahamiyati. In Jamiyat taraqqiyotidagi ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va yechimlar xalqaro ilmiy-amaliy anjumani materiallari (pp. 228–231).

10. Yuldashev, F. I. (2024c). Oliy ta’lim tizimida akademik mustaqillik samarasiga erishishda raqobatning ahamiyati. Modern Education System: Collection of Scientific Works, 81–84.

11. Yuldashev, F. I. (2024d). Prospects for the development of an integrated system of indicators in increasing the level of competitiveness in the field of higher education. Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика), (7), 54–66.

12. Yuldashev, F. I. (2025a). Graduate competency patterns for strategic differentiation in Bukhara HEIs. Academia Open, 7.

13. Yuldashev, F. I. (2025b). Prospects of using the W-PCA analysis method to compare the performance efficiency of HEIs. Iqtisodiyot: tahlillar va prognozlar, (10).

14. Costley, C., & Lester, S. (2012). Work-based learning at higher education level: Value, practice and critique. Studies in Higher Education, 37(5), 683–701. doi: 10.1080/03075079.2010.539930.

15. Deming, D. J., & Kahn, L. B. (2018). Skill requirements across firms and labor markets: Evidence from job postings for professionals. Journal of Labor Economics, 36(S1), S337–S369. doi: 10.1086/694106.

16. Garnett, J. (2016). Work-based learning: A critical review. Higher Education, Skills and Work-Based Learning, 6(3), 233–246. doi: 10.1108/HESWBL-03-2016-0010.

17. Jackson, D. (2015). Employability skill development in work-integrated learning: Barriers and best practice. Studies in Higher Education, 40(2), 350–367. doi: 10.1080/03075079.2013.842221.

18. Montt, G. (2017). Field-of-study mismatch and overqualification: Labour market correlates and their wage penalty. IZA Journal of Labor Economics, 6, Article 2. doi: 10.1186/s40172-016-0052-x.

19. Perkmann, M., Tartari, V., McKelvey, M., Autio, E., Broström, A., D’Este, P., Fini, R., Geuna, A., Grimaldi, R., Hughes, A., Kitson, M., Krabel, S., Llerena, P., Lissoni, F., Salter, A., & Sobrero, M. (2013). Academic engagement and commercialisation: A review of the literature on university–industry relations. Research Policy, 42(2), 423442. doi: 10.1016/j.respol.2012.09.007.

20. Valero, A., & Van Reenen, J. (2019). The economic impact of universities: Evidence from across the globe. Economics of Education Review, 68, 53–67. doi: 10.1016/j.econedurev.2018.09.001.

Yuklashlar

Nashr etilgan

2026-09-22