АРТЕРИАЛ ГИПЕРТЕНЗИЯ БИЛАН ОҒРИГАН БЕМОРЛАРДА СУБКЛИНИК МИОКАРД ШИКАСТЛАНИШИДА КОМПЛЕМЕНТ ОРҚАЛИ ВОСИТАЧИЛАНГАН ВА ЦИТОКИНЛАРГА БОҒЛИҚ ЯЛЛИҒЛАНИШ МЕХАНИЗМЛАРИ
Kalit so'zlar:
артериал гипертензия, ишемик юрак касаллиги, субклиник миокард шикастланиши, юқори сезгир тропонин, иммунояллиғланиш, цитокинлар, комплементAnnotatsiya
Мақолада артериал гипертензия (АГ) билан касалланган беморлар ҳамда АГ ва ишемик юрак касаллиги (ИЮК) бирга кечиши ҳолатларида прояллиғланиш ва комплементга боғлиқ механизмлар тадқиқ қилинган. Жами 78 нафар бемор текширилиб, икки гуруҳга ажратилди: изолятсияланган АГ билан беморлар (I гуруҳ) ва АГ фонида ИЮК ривожланган беморлар (II гуруҳ). Назорат гуруҳини шартли соғлом шахслар ташкил этди. Тадқиқот доирасида субклиник миокард шикастланиш даражаси (юқори сезгир юрак тропонини — hs-cTn)га боғлиқ ҳолдапрояллиғланишцитокинлари (ИЛ-6), С-реактив оқсил (СРБ) ва комплемент тизимининг С3а компоненти даражалари таҳлил қилинди. Аниқланишича, hs-cTn даражасининг ошиши яллиғланиш жараѐнларининг босқичма-босқич фаоллашуви билан кузатилади: ИЛ-6 4,9 бараваргача, СРБ 6,5 бараваргача ва С3а 36,7 бараваргача ошди (p<0,001), бу эса туғма иммунитет ва комплементга боғлиқ механизмларнинг сезиларли фаоллашганини кўрсатади. ИЛ-6 ва СРБнинг энг юқори қийматлари манифест ИЮКда қайд этилган бўлса, С3а фаоллигининг энг юқори кўрсаткичлари субклиник миокард шикастланишининг яққол босқичида аниқланди.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Boc V., Blinc A., Boc A. The role of high-sensitivity cardiac troponin and ischemia modified albumin in cardiovascular diseases // International Journal of Molecular Sciences. – 2025. – Vol. 26(22). – P. 11214.
2. Liu X. et al. Global burden of hypertensive heart disease and ischemic heart disease: trends and projections // Global Health Research and Policy. – 2025.
3. Li T. et al. Extracellular vesicles and their role in cardiovascular diseases // Frontiers in Cardiovascular Medicine. – 2025.
4. Stougiannou TM et al. Stem cell mechanisms in ischemic heart disease and myocardial repair // Biology. – 2024.
5. Tehrani DM et al. High-sensitivity troponin and cardiovascular risk prediction // Journal of the American College of Cardiology. – 2023–2025.
6. Libby P. Inflammation in atherosclerosis: from pathophysiology to practice // Journal of the American College of Cardiology. – 2021.
7. Ridker PM et al. Anti-inflammatory therapy and cardiovascular risk reduction: IL-6 pathway insights // New England Journal of Medicine. – 2020.