GERONTOPSIXOLOGIYA
Kalit so'zlar:
Gerontopsixologiya, keksalik davri, psixologik moslashuv, kognitiv jarayonlar, emotsional holat, faol qarilik, psixologik qo‘llab-quvvatlash, hayot sifati, ijtimoiy faollik, reabilitatsiyaAnnotatsiya
Biz ushbu tezisda gerontopsixologiya doirasida keksalik davrida psixik jarayonlar, emotsional holat va ijtimoiy moslashuv muammolarini tahlil qilamiz. Gerontopsixologiya insonning qarilik bosqichidagi psixologik rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganuvchi muhim yo‘nalish bo‘lib, zamonaviy psixologiya va ijtimoiy fanlarda alohida o‘rin egallaydi. Keksalik davrida kognitiv jarayonlar (xotira, diqqat, tafakkur)ning o‘zgarishi, shuningdek, shaxsning emotsional barqarorligi va hayotdan qoniqish darajasi muhim ahamiyat kasb etadi. Bu tezisda qarilik davrida psixologik o‘zgarishlarni ilmiy asosda tahlil qilish, kognitiv pasayishning oldini olish, faol qarilik konsepsiyasi hamda psixologik qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ijtimoiy faollikni saqlash, aqliy mashqlar bilan shug‘ullanish va sog‘lom turmush tarziga rioya qilish kognitiv funksiyalarni uzoqroq saqlab qolishga yordam beradi. Shuningdek, psixologik moslashuvni kuchaytirish orqali depressiya va yolg‘izlik holatlarining oldini olish mumkin. Bundan tashqari, tezisda keksalar bilan ishlashda individual yondashuv, psixologik monitoring va reabilitatsiya usullarining ahamiyati yoritilgan. Ushbu yondashuvlar keksalarning hayot sifati va psixologik farovonligini oshirishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Abdullayeva M.X. – Keksalik psixologiyasi va ijtimoiy moslashuv. Toshkent: Innovatsiya nashriyoti, 2022.
2. Abraham Maslow – Motivatsiya va shaxs. (o‘zbek tiliga tarjima nashri), Toshkent, 2018.
3. Erik Erikson – Shaxs rivojlanish bosqichlari (tarjima), Toshkent, 2017.
4. Karimova D.R. – Gerontopsixologiya asoslari. Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti, 2021.
5. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi materiallari – keksalar salomatligi va psixologik qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha metodik qo‘llanmalar, 2022.
6. Rasulov A.A. – Yosh davrlar psixologiyasi. Toshkent: Universitet nashri, 2020.
7. Xudoyberdiyev N.Q. – Ijtimoiy psixologiya. Toshkent: Tafakkur nashriyoti, 2021.
8. Yo‘ldoshev S.T. – Umumiy psixologiya. Toshkent: Fan va texnologiya, 2019.