"Taraqqiyot spektri" jurnali logosi

OZODLIKNI CHEKLASH JAZOSINING JINOYAT-HUQUQIY MOHIYATI VA UNING ZAMONAVIY AHAMIYATI

Mualliflar

  • Raxmanov Ramazon Shavkat o’g’li

    O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi kursanti
    Author

Kalit so'zlar:

ozodlikni cheklash, jinoyat jazosi, jazo tizimi, jazo gumanizatsiyasi, ozodlikdan mahrum qilishga muqobil choralar, probatsiya, sudlanganlarni reintegratsiya qilish, Jinoyat kodeksi

Annotatsiya

Maqolada Ozbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 481moddasida nazarda tutilgan ozodlikni cheklash jazosining jinoyat-huquqiy mohiyati, yuridik tabiati va zamonaviy jazo tizimidagi orni tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi ushbu jazo turini ozodlikdan mahrum qilish bilan bogliq bolmagan choralar tizimida tutgan ornini aniqlash hamda uning amaliy qollanilishidagi muammolarni ochib berishdan iborat. Tadqiqot qiyosiy-huquqiy, dogmatik (rasmiy-yuridik) va tizimli tahlil usullariga asoslangan. Tahlil natijalari shuni korsatadiki, ozodlikni cheklash jazosi jazo gumanizatsiyasi va liberallashtirish siyosatining muhim vositasi bolib, sudlanganlarning ijtimoiy reintegratsiyasini taminlashda hamda penitensiar tizimga ortiqcha yuk tushishining oldini olishda samarali hisoblanadi. Zamonaviy kriminologik tadqiqotlar ozodlikdan mahrum qilishga muqobil choralar qayta jinoyatchilik darajasini kamaytirishda izolyatsiyaga asoslangan jazolardan kam emas, balki samaraliroq ekanligini tasdiqlaydi. Maqola xulosasida ushbu jazo turini qollash samaradorligini oshirishga qaratilgan taklif va tavsiyalar bayon etilgan.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ozbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi (22.09.1994). 42, 43, 481-moddalar. Qonun hujjatlari malumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-111453.

2. Ozbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. — Toshkent: Adolat, 2023. URL: https://lex.uz/docs/6445145.

3. Ozbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksi (25.04.1997). 81-bob, 444-modda. URL: https://lex.uz/docs/-163629.

4. Rustambayev M.H. Jinoyat huquqi kursi. Umumiy qism: darslik. — Toshkent: ILM ZIYO, 2021. — [bet korsatilsin].

5. Inogamova-Hegay L.V. va boshq. Jinoyat huquqi. Umumiy qism. — [nashriyot va yil korsatilsin].

6. United Nations. Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners (the Nelson Mandela Rules). UN General Assembly Resolution 70/175, 2015. URL: https://www.unodc.org/documents/justice-and-prison-reform/Nelson_Mandela_RulesE-ebook.pdf.

7. United Nations. Standard Minimum Rules for Non-custodial Measures (the Tokyo Rules). UN General Assembly Resolution 45/110, 1990. URL: https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/united-nationsstandard-minimum-rules-non-custodial-measures.

8. Penal Reform International. Global Prison Trends 2025. — London: PRI, 2025. URL: https://www.penalreform.org/global-prison-trends-2025/.

9. Villettaz P., Gillieron G., Killias M. The Effects on Re-offending of Custodial vs. Noncustodial Sanctions: An Updated Systematic Review of the State of Knowledge. Campbell Systematic Reviews, 2015, 11(1). DOI: https://doi.org/10.4073/csr.2015.1.

10. Petrich D.M., Pratt T.C., Jonson C.L., Cullen F.T. Custodial Sanctions and Reoffending: A Meta-Analytic Review. Crime and Justice, 2021, vol. 50, pp. 353-424. DOI: https://doi.org/10.1086/715100.

11. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). Alternatives to Imprisonment. URL: https://www.unodc.org/unodc/en/justice-and-prison-reform/cpcj-alternatives-toimprisonment.html.

Yuklashlar

Nashr etilgan

2026-06-22