O’ZBEKISTONDA MUXOFAZA ETILADIGAN TABIIY HUDUDLAR BIOLOGIK XILMA XILLIKNI MUXOFAZA QILISHDAGI O’RNI
Kalit so'zlar:
muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, biologik xilma-xillik, genofond, davlat qo‘riqxonalari, ekotizim barqarorligi, biosfera rezervatlari, endemizm, antropogen bosim, in-situ muhofaza, ekologik koridorAnnotatsiya
Ushbu ishda O‘zbekiston Respublikasining muhofaza etiladigan tabiiy hududlari (METH) tizimining mintaqaviy biologik xilma-xillikni saqlashdagi strategik ahamiyati va funksional roli kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida davlat qo‘riqxonalari, milliy tabiat bog‘lari va biosfera rezervatlarining genofondni asrash hamda tabiiy ekotizimlar barqarorligini ta’minlashdagi ekologik samaradorligi baholangan. Shuningdek, antropogen bosimning ortishi sharoitida landshaftlar yaxlitligini saqlashning huquqiy-mexanizmlari va ekologik koridorlarni shakllantirish masalalari ilmiy nuqtayi nazardan asoslangan. Tahlillar natijasida METH tizimini modernizatsiya qilish, xususan, "Qizil kitob"ga kiritilgan endemik va relikt turlarning populyatsiyalarini in-situ sharoitida saqlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ilgari surilgan. Mazkur ish biologik muvozanatni tiklash va barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishda muhofaza etiladigan hududlarning fundamental bazaviy funksiyalarini yoritishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasining "Qizil kitobi" (2019) O‘simliklar olami; Hayvonot olami.
2. Turg‘unov M., Mirzayeva S. (2021). Biologik xilma-xillikni saqlashning ilmiy asoslari. Toshkent: "Fan va texnologiya".
3. Xolmurodov E. (2022). O‘zbekiston ekotizimlari barqarorligi va antropogen omillar. Akademik nashr.
4. Zokirov Q. Z. O‘rta Osiyo o‘simliklar qoplami va uni muhofaza qilish masalalari. (Klassik asar).
5. To‘xtayev A. S. Ekologiya: Nazariya va amaliyot. Toshkent:2020
6. Navro‘zova S. (2021). Atrof-muhitni muhofaza qilishning huquqiy asoslari. (O‘quv qo‘llanma).
7. O‘zbekiston ekologik xabarnomasi. (Ilmiy-amaliy jurnal, 2020-2024 sonlari).
8. Kusherayeva R., & Allanazarova T. O‘zbekistonning muhofaza etiladigan hududlari: Muammolar va istiqbollar. Toshkent: 2023.
9. Begmatov A. S. (2022). Ekologik madaniyat: falsafiy-metodologik tahlil. O‘zMU nashriyoti.
