ARAB MATBUOTI SARLAVHALARIDA ISMIY VA FE’LIY QURILMALARNING KOMMUNIKATIV-PRAGMATIK XUSUSIYATLARI
Kalit so'zlar:
arab matbuoti, gazeta sarlavhasi, ismiy jumla, fe’liy jumla, elliptik sarlavha, so‘z tartibi, kommunikativ vazifa, pragmatika, Al-Sharq Al-Awsat, Al-Youm, Al Youm Al-SabiAnnotatsiya
Maqolada zamonaviy arab matbuoti sarlavhalarining sintaktik qurilishi va kommunikativ-pragmatik vazifalari Al-Sharq Al-Awsat, Al-Youm va Al-Youm Al-Sabi gazetalaridan tanlangan 220 ta sarlavha asosida o‘rganildi. Tahlilda to‘liq ismiy jumlalar, fe’liy jumla xabar vazifasida kelgan ismiy jumlalar, ismiy birikma shaklidagi elliptik sarlavhalar, fe’liy boshlanishli qurilmalar farqlandi. Natijalar ismiy boshlanish xabarning shaxsi, tashkiloti yoki mavzusini avval ko‘rsatishga, fe’liy boshlanish esa harakat va murojaatni oldinga chiqarishga xizmat qilishini ko‘rsatdi. Savol, buyruq, shart, ellipsis va so‘z tartibi sarlavhaning xabar berish, qiziqtirish va amaliy yo‘naltirish vazifalariga mos ravishda qo‘llanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Fateeva I.G., Shokirova Z.N. Arab matbuoti tili ustida ishlash. – Toshkent, 2004.
2. Майбуров Н.А. Читаем и переводим арабскую газету. – Москва: Муравей, 2003.
3. Murtazoyev V.X. Arab tilidagi gazetalar sarlavhalari tahlili // Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences. – 2023. – 3(5). – B. 300–305.
4. Ibrohimov S.N. Arab matbuoti sarlavhalarining ifoda shakllari va ularning o‘zbek tilidagi mazmuniy talqini // Modern Science and Research. – 2025. – B. 1545–1548.
5. Сабинина Е.А. Синтаксические структуры современных арабских газетных заголовков // Вестник РУДН. Серия: Лингвистика. – 2012. – № 2. – С. 77–82.
6. Спиркин А.Л. Функционально-стилистическая и структурно-графическая интерпретация арабских газетных заголовков // Вестник РУДН. Серия «Русский и иностранные языки и методика их преподавания». – 2008. – № 4. – С. 55–63.
7. Набиуллина В.Р. Опущение в грамматических конструкциях арабских газетных заголовков // Арабистика Евразии. – 2021. – № 15. – С. 86–96.
8. Darduna M.R. Bina’ al-jumla fi lughat ‘anawin al-akhbar fi al-suhuf al-‘arabiyya // Majallat Jami‘at al-Aqsa, Silsilat al-‘Ulum al-Insaniyya. – 2017. – 21(1). – P. 34–60.
9. Al-Haj B.M. Al-jumla al-basita fi ‘anawin al-suhuf al-qatariyya bayna mutatalabat alma‘na wa al-sihha al-nahwiyya // Journal of the College of Humanities and Social Sciences. – Qatar University, 2001. – No. 24. – P. 210–255.
10. Austin J.L. How to Do Things with Words. – Oxford: Clarendon Press, 1962.
11. Searle J.R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969.
12. van Dijk T.A. News as Discourse. – Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1988.
13. Bell A. The Language of News Media. – Oxford: Blackwell, 1991.
14. Dor D. On Newspaper Headlines as Relevance Optimizers // Journal of Pragmatics. – 2003. – Vol. 35. – P. 695–721.